ÔNG THÁI NHƯ HIỆP TRÊN TẠP CHÍ KINH TẾ VIỆT NAM: MINH BẠCH DỮ LIỆU VÙNG NGUYÊN LIỆU LÀ CHÌA KHÓA ĐỂ CÀ PHÊ VIỆT VƯỢT “RÀO” EUDR
Khi Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) chuẩn bị chính thức có hiệu lực, ngành cà phê Việt Nam không chỉ đối mặt với yêu cầu về truy xuất nguồn gốc mà còn đứng trước bài toán xây dựng hệ thống dữ liệu vùng nguyên liệu minh bạch, chính xác và đồng bộ. Trong cuộc trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam, ông Thái Như Hiệp – Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (VICOFA), Chủ tịch HĐTV kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vĩnh Hiệp – đã chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về thách thức và cơ hội của ngành cà phê Việt trên hành trình đáp ứng EUDR.
EUDR mở ra tiêu chuẩn mới cho chuỗi cung ứng cà phê
Liên minh châu Âu (EU) hiện là một trong những thị trường xuất khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, cùng với xu hướng tiêu dùng bền vững, EU đang đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe hơn về tính minh bạch trong chuỗi cung ứng thông qua Quy định chống mất rừng (EUDR).
Theo quy định này, mỗi lô hàng xuất khẩu vào EU phải chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, không liên quan đến hoạt động phá rừng sau mốc thời gian quy định và có đầy đủ dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Điều đó đồng nghĩa với việc năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ được quyết định bởi chất lượng sản phẩm, mà còn bởi chất lượng dữ liệu và khả năng minh bạch thông tin.
Thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở dữ liệu
Theo ông Thái Như Hiệp, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc và thu thập dữ liệu vùng nguyên liệu. Tuy nhiên, vấn đề đáng quan ngại hiện nay là tình trạng chồng lấn dữ liệu giữa các doanh nghiệp.
Trong thực tế, một hộ nông dân có thể bán cà phê cho nhiều đơn vị khác nhau. Nếu mỗi doanh nghiệp tự xây dựng cơ sở dữ liệu riêng mà không có cơ chế đối chiếu, xác thực và đồng bộ, cùng một vùng trồng có thể xuất hiện trong hồ sơ của nhiều doanh nghiệp. Điều này làm gia tăng rủi ro khi cơ quan quản lý hoặc khách hàng quốc tế tiến hành kiểm tra dữ liệu.
“Đây không chỉ là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là vấn đề của cả ngành cà phê Việt Nam nếu muốn nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế”, ông Thái Như Hiệp nhấn mạnh.
Vĩnh Hiệp đầu tư bài bản vào dữ liệu vùng nguyên liệu
Là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu cà phê hàng đầu Việt Nam, Vĩnh Hiệp đã chủ động đầu tư để rà soát, chuẩn hóa và xác minh dữ liệu vùng nguyên liệu, thay vì chỉ sử dụng dữ liệu từ các tổ chức chứng nhận.
Doanh nghiệp phối hợp với các đơn vị chuyên môn và chính quyền địa phương để tiến hành thu thập thông tin thực địa, xác minh từng hộ nông dân, từng thửa đất, cập nhật tọa độ, diện tích và các thông tin liên quan nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu có độ chính xác cao.
Theo ông Thái Như Hiệp, việc chủ động đầu tư vào dữ liệu không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của EUDR mà còn tạo nền tảng cho quá trình quản trị chuỗi cung ứng trong dài hạn.
Minh bạch dữ liệu là nền tảng của phát triển bền vững
Trong cuộc phỏng vấn, ông Thái Như Hiệp cho rằng phát triển bền vững không chỉ dừng lại ở việc đạt được các chứng nhận quốc tế hay đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường.
Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa minh bạch trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu, quy trình thu mua, sản xuất đến xuất khẩu.
“Muốn có sản phẩm xanh thì toàn bộ chuỗi giá trị cũng phải xanh. Minh bạch dữ liệu không còn là yêu cầu kỹ thuật mà là nền tảng để xây dựng niềm tin với khách hàng và thị trường”, ông chia sẻ.
Đây cũng là định hướng mà Vĩnh Hiệp kiên định theo đuổi trong nhiều năm qua, thông qua mô hình phát triển gắn kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân, hướng đến chuỗi cung ứng cà phê bền vững.
Cần sự phối hợp của cả hệ sinh thái
Một trong những thông điệp đáng chú ý của ông Thái Như Hiệp là EUDR không thể được giải quyết bởi riêng doanh nghiệp.
Để xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch và hạn chế tình trạng chồng lấn, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, tổ chức chứng nhận và người nông dân.
Ông kiến nghị các địa phương cần sớm công bố và thống nhất cơ sở dữ liệu vùng nguyên liệu, đồng thời có cơ chế rà soát, đối chiếu nhằm tránh việc một diện tích canh tác được nhiều doanh nghiệp cùng khai báo.
Việc hình thành một hệ thống dữ liệu chung sẽ giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu của toàn ngành.
Phát triển xanh là con đường tất yếu của cà phê Việt
Bên cạnh vấn đề EUDR, ông Thái Như Hiệp cũng chia sẻ về tầm nhìn dài hạn đối với ngành cà phê Việt Nam.
Theo ông, mục tiêu không chỉ là xuất khẩu cà phê nhân mà còn phải nâng cao giá trị thông qua xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm chế biến sâu và từng bước đưa thương hiệu cà phê Việt chinh phục những thị trường khó tính nhất.
Để đạt được điều đó, doanh nghiệp cần kiên định với chiến lược phát triển xanh, đầu tư vào công nghệ, dữ liệu, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng.
Tại Vĩnh Hiệp, những định hướng này đã và đang được triển khai đồng bộ thông qua các chương trình phát triển vùng nguyên liệu bền vững, số hóa dữ liệu nông hộ, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Vĩnh Hiệp cam kết đồng hành cùng ngành cà phê Việt
Trong bối cảnh EUDR đang định hình lại tiêu chuẩn của thị trường quốc tế, minh bạch dữ liệu vùng nguyên liệu sẽ trở thành yếu tố cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh của cà phê Việt Nam.
Thông qua những chia sẻ trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam, ông Thái Như Hiệp không chỉ đưa ra góc nhìn từ thực tiễn doanh nghiệp mà còn khẳng định sự cần thiết của việc xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu minh bạch, đồng bộ và có thể kiểm chứng.
Với định hướng phát triển bền vững, đầu tư vào truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và vùng nguyên liệu chất lượng cao, Vĩnh Hiệp tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những doanh nghiệp tiên phong đồng hành cùng ngành cà phê Việt Nam trên hành trình đáp ứng EUDR, nâng cao giá trị hạt cà phê Việt và mở rộng vị thế trên thị trường toàn cầu.
https://congthuong.vn/xuat-khau-ca-phe-sang-eu-lo-chong-lan-du-lieu-truoc-quy-dinh-eudr-465068.html
